Τυφοειδής πυρετός θέρισε τους Αθηναίους;

Τι αποκάλυψε έρευνα στα δόντια 3 νεκρών στον τάφο του Λοιμού

Ένα μυστικό 2500 χρόνων έκρυβαν τα δόντια 3 νεκρών Αθηναίων θαμμένων στο λεγόμενο τάφο του Λοιμού, σύμφωνα με ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου Αθηνών που μελετά το σκελετικό υλικό. Σύμφωνα με τα πρώτα συμπεράσματα, η επιδημία που θέρισε τον 5^ο αι. πΧ το 1/3 των Αθηναίων και τον Περικλή, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην έκβαση του πελοποννησιακού πολέμου, ήταν τυφοειδής πυρετός. Τον έφεραν από την Αίγυπτο, τη Λιβύη και την Περσία καράβια, όπως γράφει ο Θουκυδίδης, ενώ στην εξάπλωση του ιού «διευκόλυνε ο συνωστισμός του πληθυσμού εντός των τειχών της πόλης της Αθήνας, οι φτωχές συνθήκες υγιεινής, η αδυναμίας πρόληψης και θεραπείας».

Την ερευνητική ομάδα απασχολεί, όπως εξήγησαν τα μέλη της ερευνητικής ομάδας, κατά πόσο ο τυφοειδής πυρετός εκείνης της εποχής είναι όμοιος ή διαφορετικός με τον σημερινό που εμφανίζει 50 εκ. νέα κρούσματα με 600.000 θανάτους (στοιχεία της ΠΟΥ). Εξετάζουν επίσης αν το στέλεχος εκείνο του ιού είναι το ίδιο με αυτό που εμφανίστηκε πριν από 50000 χρόνια ή έχει μεταλλαχτεί.

Ερευνούν το υλικό που υπάρχει μέσα στα δόντια (πολφική κοιλότητα), το οποίο έχει την ιδιότητα να παραμένει στεγανό και να μην επιτρέπει να εισχωρήσουν μέσα άλλα μικρόβια. Παρόμοιες έρευνες έχουν γίνει σε μούμιες, όπως και σε ανάλογο σκελετικό υλικό στη Λατινική Αμερική. Γι’ αυτό οι ερευνητές ευχαρίστησαν τους αρχαιολόγους, γιατί χάρη σε αυτούς έχουν για πρώτη φορά παλαιοπαθολογικό υλικό για μελέτη, ενώ προωθείται η δημιουργία ενός εργαστηρίου για τον έλεγχο του αρχαίου DNA.

«Η διεπιστημονική συνεργασία μπορεί να βοηθήσει πολλαπλώς την έρευνα», επισήμανε η διευθύντρια της Γ’ Εφορείας προϊστορικών και κλασσικών αρχαιοτήτων Νικολέτα Βαλάκου και ανασκαφέας του τάφου του Λοιμού (430-420 πΧ) Έφη Μπαζιωτοπούλου- Βαλαβάνη περιέγραψε την εικόνα των νεκρών που βρήκε σκάβοντας με αφορμή τα έργα του μετρό στη γωνία Ιεράς Οδού & Πειραιώς, στην προέκταση του αρχαίου νεκροταφείου του Κεραμεικού.

Ο τάφος αυτός ήταν μαζί με άλλους 1191 τάφους προγενέστερους και πολύ μεταγενέστερους (7^ου αι. πΧ ως τα ρωμαϊκά χρόνια). Ήταν ένα κυκλικό ώρυγμα διαμέτρου 6,5 μέτρων και βάθους 2 μ. με 87 σκελετούς. Επειδή βρέθηκε παραβιασμένος από τον 4^ο και τον 3^ο αι. πΧ, η κ. Μπαζιωτοπούλου θεωρεί πως είχαν ταφεί εκεί πολύ περισσότεροι. Υπολογίζει πως θα ήταν συνολικά γύρω στους 130. «Η ταφή φαινόταν σαν να είχε γίνει υπό πανικό. Μόνο οι νεκροί στα κατώτερα στρώματα είχαν σκεπαστεί με λίγο χώμα. Οι πάνω ήταν θαμμένοι όπως όπως και έτσι ώστε να μην μένουν κενά ανάμεσά τους . Ελάχιστα αγγεία τους συνόδευαν. Είχαν καταρριφθεί όλα τα ταφικά έθιμα, όπως σημειώνει ο Θουκυδίδης. Μόνο 8 μωρά είχαν ταφεί με ιδιαίτερη φροντίδα μέσα σε αγγεία».

Η μεγάλη επιδημία εμφανίστηκε το 430 πΧ. Ακολούθησε μικρή ύφεση και επανεμφανίστηκε το χειμώνα του 427-426 πΧ. Άντρες, γυναίκες και παιδιά πέθαιναν κατά δεκάδες. Οι γιατροί μελετούν τα συμπτώματα της ασθένειας τότε και τώρα που είναι σε ένα βαθμό κοινά: κεφαλαλγία, πυρετός, κυνάγχη, εμετοί, εξάνθημα, κλπ. (σε ακραία μορφή γάγγραινα των άκρων κ.ο.κ.). Επιπλέον τότε εμφανιζόταν θορυβώδης έναρξη της ασθένειας, αμνησία και την εβδόμη ή ένατη μέρα ο ασθενής κατέληγε. Υποθέτουν ότι εκείνο ήταν το αρχέγονο στέλεχος (των 50000 χρόνων) που έχει σήμερα υποστεί μεταλλάξεις. Η περαιτέρω έρευνα του σκελετικού υλικού θα δείξει περισσότερα στοιχεία.

ΒΗΜΑ Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

Νεολιθικός οικισμός της 6ης χιλιετίας π Χ σε έργα ΔΕΗ και οδοποιίας στην Κοζάνη και τα Γρεβενά. Θησαυροί στο δρόμο για το ορυχείο

Πλούσια είναι η «σοδειά» των αρχαιολόγων στους νομούς Κοζάνης και Γρεβενών. Σε νεολιθικό οικισμό της 6^ης χιλιετίας πΧ, στη θέση Φυλλοτσαϊρι Μαυροπηγής του δήμου Πτολεμαϊδας, εντοπίστηκαν 5 ταφές και περισυνελέγησαν άνω των 1000 κινητών ευρημάτων, όπως λίθινα πελεκητά εργαλεία, δυο σφραγίδες, 55 ειδώλια, τα περισσότερα γυναικείων μορφών, αλλά και ζωόμορφα, όπως βούβαλου και ταύρου. Η ανασκαφή πραγματοποιείται με τη χρηματοδότηση της ΔΕΗ, καθώς η περιοχή «βρίσκεται στα όρια ανάπτυξης ορυχείου», όπως σημειώνεται σε ανακοίνωση του ΥΠΠΟ.

Σε άλλη ανασκαφή, που έγινε με αφορμή τη διάνοιξη του δρόμου Μεταμόρφωσης- Βατερού, αποκαλύφτηκαν δύο ανάγλυφες στήλες, η μια ενεπίγραφη, μεγάλων διαστάσεων, που μαρτυρούν την ύπαρξη νεκροταφείου ή ιερού των ρωμαϊκών χρόνων. Όπως σημειώνουν οι αρχαιολόγοι της Λ΄ Εφορείας προϊστορικών και κλασσικών αρχαιοτήτων, που διενεργούν τις ανασκαφές, «ο δρόμος διέρχεται από γνωστό αρχαιολογικό χώρο, στον οποίο από το 2003 αποκαλύφτηκαν 15 λάκκοι τάφων, συλημένων από την αρχαιότητα, και περισυλλέχτηκε ενδιαφέρουσα αττική κεραμική με παραστάσεις σειρήνων, αλόγων και λιονταριών του β’ τετάρτου του 6^ου πΧ αι. που συγκαταλέγεται στα πρωιμότερα δείγματα εισηγμένης αττικής κεραμικής στην Άνω Μακεδονία και δηλώνει τις εμπορικές και πολιτιστικές επαφές της περιοχής με τη νότιο Ελλάδα».

Σημαντικά είναι και τα ευρήματα της ανασκαφής που πραγματοποιείται στη θέση Κνίδης του δήμου Βεντζίου Γρεβενών. Σε μικρή εγκατάσταση περίπου 2 στρεμμάτων της αρχαιότερης νεολιθικής εποχής (α’ μισό της 6^ης χιλιετίας πΧ) βρέθηκε ενδιαφέρουσα γραπτή και εγχάρακτη κεραμική, ζωόμορφα και ανθρωπόμορφα ειδώλια και μεγάλος αριθμός πελεκητών λίθινων εργαλείων. Η ανασκαφή χρηματοδοτείται από την εταιρία ΓΕΩΕΛΛΑΣ ΑΜΜΑΕ, προκειμένου να αποδοθεί ο χώρος στο λατομείο αργίλου.

Από εφημερίδες και περιοδικά έχω βρεί αρχαιολογικά νέα σχετικά με ανακαλύψεις στην Ελλάδα, κατά κύριο λόγο. Στέλνετε τα σχόλιά σας στην παρακάτω ηλεκτ

Από εφημερίδες και περιοδικά έχω βρεί αρχαιολογικά νέα σχετικά με ανακαλύψεις στην Ελλάδα, κατά κύριο λόγο. Στέλνετε τα σχόλιά σας στην παρακάτω ηλεκτρονική διεύθυνση petros_ellinas@yahoo.gr.

Καλή περιήγηση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η πτώση του γένους

Στο πρωτόγονο περιβάλλον, ο άνθρωπος ακολουθούσε την ακριβώς αντίθετη πορεία από εκείνη που οι κοινωνιολόγοι προέβλεπαν για τη σύγχρονη μεταπολεμική κοινωνία (E. W. Barges και H. J. Locke: «Η οικογένεια βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο, από το θεσμό στον συντροφισμό»). Στα τέλη της νεολιθικής εποχής, περνούσαν από το συντροφισμό στο θεσμό.

Είχε έρθει η ώρα για τη μεγάλη σύγκρουση: της οικογένειας εναντίον του γένους. Η διμελής οικογένεια, ζευγαρωτή ή μονογαμική, δε σκόπευε να μοιράσει με το γένος την ιδιοκτησία που απέκτησε με την προσωπική εργασία. Η κοινοβιακή ιδιοκτησία υποχωρούσε μπροστά στην ατομική. Η εξέλιξη αυτή όμως μετέτρεπε την οικογένεια σε οικονομική μονάδα. Στο κοινόβιο, καθένας είχε τα προσωπικά του σύνεργα. Προσέφερε ίση με τον άλλον εργασία και βρισκόταν σε ίση με τον άλλον θέση. Στη νέα οικογένεια, τα παραγωγικά εργαλεία, εκτός από τα απαραίτητα για την επιβίωση, προσέφεραν και ανταλλάξιμο πλεόνασμα που μετατρεπόταν σε ιδιοκτησία: αντρική ιδιοκτησία. Η γυναικεία εργασία εξασφάλιζε στη γυναίκα του κοινοβίου ισότητα, επειδή ήταν «κοινωνική εργασία», το αποτέλεσμα της οποίας γεύονταν όλοι. Στο πλαίσιο της ζευγαρωτής και της μονογαμικής οικογένειας η γυναικεία εργασία μετατράπηκε σε υπηρεσία προς τον άντρα.

Ο άντρας ήθελε να μείνει η ιδιοκτησία του στα παιδιά του και όχι στο γένος της γυναίκας του. Η μητρική γραμμή συγγένειας ανατράπηκε. Αντικαταστάθηκε από την πατρική. Και από τη στιγμή εκείνη, η γυναίκα κατέληξε ανταλλάξιμο είδος. Η οικογένεια μπήκε σε νέα φάση. Έγινε πατριαρχική. Και αυτό σήμαινε ότι ο άντρας ενδιαφερόταν πια για τη διαφύλαξη της πατρότητας των παιδιών της γυναίκας ή των γυναικών του. Εκείνη ήταν η αδιαμφισβήτητη μητέρα. Του χρειαζόταν να εξασφαλίσει ότι και ο ίδιος ήταν εξίσου αδιαμφισβήτητος πατέρας. Η συζυγική πίστη ανυψώθηκε σε υπέρτατη αρετή. Η μοιχεία, σε θανάσιμο αμάρτημα. Για τη γυναίκα.

ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΑΣ- Οι συμβολισμοί της «Ορέστειας»

Στον ελλαδικό χώρο, η ανατροπή επήλθε στη μέση χαλκοκρατία, ανάμεσα στο 1900 και 1600 πΧ. Με τη γυναίκα, παρ’ όλα αυτά, να παραμένει σεβαστή στο βάθρο της αντρικής συνείδησης. Στη μυκηναϊκή κοινωνία, η γυναίκα είχε τα δικά της όπλα, μετείχε στο κυνήγι και έκοβε κοντά τα μαλλιά της, να μην την εμποδίζουν στο τρέξιμο. Με την πατριαρχική να εξελίσσεται στο καθεστώς που τα ομηρικά έπη παρουσιάζουν ανάγλυφο. Χωρίς να εξαλειφτεί ποτέ η ανάμνηση της ισχυρής μητριαρχικής γραμμής στην ανίχνευση της συγγένειας: Ήταν το 458 πΧ όταν στην Αθήνα διδάχτηκε η τριλογία του Αισχύλου «Ορέστεια». Τα διδάγματά τον ανέδειξαν νικητή. Σ’ αυτήν, οι Ερινύες εμφανίζονται να κυνηγούν τον Ορέστη επειδή σκότωσε «όμαιμη» γυναίκα, τη μητέρα του Κλυταιμνήστρα, άσχετα με το ότι εκείνη είχε σκοτώσει τον Αγαμέμνονα, άντρα της και πατέρα του Ορέστη, αλλά όχι όμαιμη.

Ο στίχος 605 των Ευμενίδων αναφέρει: «Ουκ ην όμαιμος φωτός ον κατέκτανεν» («Δεν ήταν από αίμα συγγενής της ο άντρας που σκότωσε»). Οι Ερινύες όμως ήταν «αρχαίες θεές», εκπροσωπούσαν έναν παλιό και ξεπερασμένο πια κόσμο. Η εμφάνιση της Αθηνάς, της θεάς που εξέφραζε τη νέα αντίληψη και που, διόλου συμπτωματικά, δεν είχε γεννηθεί από μητέρα, αλλά από το κεφάλι του Δία, είναι και για τον Αισχύλο καταλυτική. Η επέμβασή της γίνεται αιτία να αθωωθεί ο Ορέστης, σημαίνοντας ταυτόχρονα και την επικράτηση της πατρικής γραμμής συγγένειας. Και για το λόγο ότι ο Ορέστης το θάνατο του πατέρα του εκδικήθηκε, σκοτώνοντας τη μάνα του.

Η υποταγή της γυναίκας

Ακόμα και σήμερα, στη μωαμεθανική Αίγυπτο, τουλάχιστον, ο άντρας μπορεί ατιμώρητα να σκοτώσει τη μοιχαλίδα γυναίκα του. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για το μοιχό άντρα. Αν η γυναίκα του τον σκοτώσει, δικάζεται για φόνο. Με τη δικαιολογία ότι μπορεί να έπιασε τον άντρα της στο κρεβάτι με μιαν άλλη, αλλά αυτή η άλλη κάλλιστα θα μπορούσε να είναι μια ακόμα σύζυγος του άντρα. Επειδή ο νόμος δεν τον υποχρεώνει να γνωστοποιεί σε καθεμιά από τις συζύγους του πόσες και ποιες έχει.

Στην Αίγυπτο, η ανατροπή συνέβη αρκετά νωρίς. Με τον άντρα να μετατρέπεται σε κυρίαρχο του παιχνιδιού, αλλά η περιουσία να παραμένει ιδιοκτησία της γυναίκας. Με αναπόφευκτο αποτέλεσμα οι Φαραώ να παντρεύονται τις αδερφές τους. Στη Μέση Ανατολή, η ανατροπή πέρασε μέσα από τη διαδικασία εξευτελισμού της γυναίκας, στη Βαβυλώνα με την ιερή πορνεία, την οποία τόσο γλαφυρά περιγράφει ο Ηρόδοτος, καθώς επιζούσε στην εποχή του. Στο Μεσαίωνα επιβίωσε με το δικαίωμα του φεουδάρχη στην πρώτη νύχτα γάμου καθεμιάς από τις «υποτακτικές» της επικράτειας του. Στη σύγχρονη εποχή, η υποταγή της γυναίκας ποικίλλει από τη μουσουλμανική πρακτική ως την πάγια τακτική τα παιδιά να παίρνουν το επώνυμο του πατέρα.

ΕΘΝΟΣ 12-2-06 ΜΠΡΟΥΣΑΛΗΣ ΚΑΡΟΛΟΣ

Βρίσκουν την ηλικία των χαμένων αντικειμένων

Ανακάλυψη δύο καθηγητών πανεπιστημίου Αιγαίου και ΤΕΙ Λαμίας

Την πυρηνική μέθοδο ανάλυσης SIMS δοκίμασαν οι Θ. Γκανέτσος και Ι. Λυριντζής στο πέτρωμα «οψιδιανός», εντοπίζοντας την ακριβή ηλικία του στα 5594 (+-50) χρόνια, ενώ με την κλασσική μέθοδο είχε αόριστη ηλικία 4700-6000 χρόνων.

Μια νέα τεχνική που ανοίγει δρόμο για την ακριβή χρονολόγηση αρχαιολογικών αντικειμένων βρήκαν δύο καθηγητές του πανεπιστημίου Αιγαίου (εργαστήριο αρχαιομετρίας) και του ΤΕΙ Λαμίας (τμήμα ηλεκτρονικής).

Οι καθηγητές Θόδωρος Γκανέτσος και Ιωάννης Λυριντζής, που διδάσκουν στα αντίστοιχα προαναφερθέντα πανεπιστήμια, εφαρμόζουν την πυρηνική μέθοδο ανάλυσης(SIMS).

Κοπτικό εργαλείο

Τη δοκίμασαν στο πέτρωμα «οψιδιανός». Είναι ηλικίας πολλών χιλιάδων ετών και οι άνθρωποι των εποχών εκείνων το χρησιμοποιούσαν ως κοπτικό εργαλείο.

Ο οψιδιανός, στον οποίο εφαρμόστηκε η πυρηνική μέθοδος ανάλυσης, και συγκεκριμένα στην ενυδάτωσή του, βρίσκεται διάσπαρτος σε πολλά μέρη της Ελλάδος, ιδίως σε παραθαλάσσιες περιοχές. Οι κ. Γκανέτσος και Λυριντζής εντόπισαν την ακριβή ηλικία του οψιδιανού στον Στρόφιλα της Άνδρου, που ανέρχεται στα 5594 χρόνια(+-50 χρόνια). Με την κλασσική μέθοδο το πέτρωμα είχε αόριστη ηλικία 4700-6000 χρόνια. Η καινοτομία τους έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον πολλών εταιριών και αρχαιολογικών μουσείων. Μάλιστα ιάπωνας φοιτητής από το πανεπιστήμιο του Τόκιο βρέθηκε στο ΤΕΙ Λαμίας κατά το χρονικό διάστημα 20/9-20/10 προκειμένου να κάνει το διδακτορικό του.

Η νέα τεχνική αναπτύχθηκε στο πανεπιστήμιο Αιγαίου(τμήμα μεσογειακών σπουδών, εργαστήριο αρχαιομετρίας), ενώ το λογισμικό της μεθόδου από τα ΤΕΙ Λαμίας (τμήμα ηλεκτρονικής).

Όπως δηλώνει στο «Έθνος» ο καθηγητής κ. Γκανέτσος, «η καινοτομία παρουσιάστηκε σε συνέδριο στην Κύπρο και στο Μάντσεστερ της Βρετανίας το 2005. Ο ίδιος προσθέτει πως με τη μέθοδο αυτή θα χρονολογηθούν δείγματα οψιδιανού και στη Λαμία: «Σε συνεργασία με την ΙΔ’ Εφορεία προϊστορικών και κλασσικών αρχαιοτήτων, δείγματα οψιδιανού της περιοχής θα μελετηθούν και θα χρονολογηθούν στο ΤΕΙ Λαμίας με βάση το πρόγραμμα “SIMS- SS approach”.

Οι μετρήσεις SIMS που είναι απαραίτητες για να χρονολογήσουμε τα δείγματα θα γίνουν στις ΗΠΑ, στο εργαστήριο SIMS του πανεπιστημίου Virginia department of historic resources».

Η νέα μέθοδος αρχαιομετρίας. Ακριβής μέτρηση με διαφορική εξίσωση

Για την επίλυση των προβλημάτων της συνήθους μεθόδου η νέα τεχνική βασίζεται σε μια διαφορική εξίσωση που περιγράφει το φυσικοχημικό φαινόμενο της διάχυσης του νερού και στηρίζεται στην κατατομή του ποσού των μορίων ύδατος κατά βάθος, δηλαδή στο προφίλ της διάχυσης. Βασικός παράγοντας που χαρακτηρίζει αυτό το μοντέλο διάχυσης είναι ένα κορεσμένο επιφανειακό στρώμα που φτάνει ως ένα καθορισμένο βάθος διάχυσης.

«Η ακριβής μέτρηση της κατατομής των μορίων ύδατος με το βάθος διάχυσης γίνεται με την πυρηνική μέθοδο ανάλυσης (SIMS), καθώς οι οπτικές μικροσκοπικές μέθοδοι δεν επαρκούν. Η μέθοδος SIMS μπορεί να αναλύσει μεταβολές στη συγκέντρωση, που υπάρχουν σε απόσταση λίγων νανομέτρων, για ένα μεγάλο φάσμα χημικών στοιχείων και σε βάθη που κυμαίνονται από δεκάδες νανόμετρα έως αρκετά μικρόμετρα», σημειώνει ο κ. Γκανέτσος.

Η μέθοδος ανάλυσης βασίζεται στη φασματοσκοπική ανάλυση των (δευτερογενών) ιόντων που εκπέμπονται από ένα δείγμα, όταν αυτό επικεντρωθεί και βομβαρδιστεί από μια ακτίνα πρωτογενών ιόντων.

ΠΑΛΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ Αποκλίσεις και μικρή αξιοπιστία

Η εφαρμογή θετικών ή φυσικών επιστημών( Φυσική, Μαθηματικά, Γεωλογία, Αστρονομία, Βιολογία, Γεωφυσική)στη μελέτη αρχαιολογικών προβλημάτων αποτελεί το αντικείμενο του επιστημονικού κλάδου της αρχαιομετρίας.

«Η συνήθης μέθοδος στηρίζεται στο φαινόμενο της διάχυσης ύδατος που προέρχεται από το περιβάλλον(υγρασία) στη μάζα του οψιανού», περιγράφει ο κ. Γκανέτσος την πρακτική που χρησιμοποιείται τώρα: Υπάρχουν όμως μεγάλες αποκλίσεις στην ακριβή χρονολόγηση και εξηγεί: «Το κύριο μειονέκτημα της μεθόδου αυτής είναι ότι η διάχυση εξαρτάται από το βαθμό ενυδάτωσης, δηλαδή την ταχύτητα διείσδυσης του ύδατος σε μm/έτος (μικρόμετρα ανά έτος), συντελεστής που μεταβάλλεται ανάλογα με τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Οι συνθήκες αυτές δε μπορούν να προσδιοριστούν για τους αρχαιολογικούς χρόνους και συνεπώς, τα αποτελέσματα δεν είναι αξιόπιστα».

ΕΘΝΟΣ 29-10-05

Βρήκαν το πρώτο λιμάνι της Κων/λης και τα τείχη του Μ. Κωνσταντίνου

Τμήμα του χαμένου τείχους του Μεγάλου Κωνσταντίνου και το πρώτο λιμάνι της Κωνσταντινούπολης υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν τούρκοι αρχαιολόγοι.

Η ανακάλυψη έγινε κατά τις ανασκαφές που βρίσκονται σε εξέλιξη στην περιοχή Γενίκαπι (Βλάγκα), στο πλαίσιο του φιλόδοξου έργου της υποθαλάσσιας σιδηροδρομικής ζεύξης της ευρωπαϊκής και ασιατικής ακτής της Πόλης.

Ο τούρκος αρχαιολόγος, Μετίν Γκιοκτσάι, εξηγεί στην τουρκική εφημερίδα «Χουριέτ» ότι η επιστημονική του ομάδα κατόρθωσε να φτάσει στο λιμάνι του Ελευθερίου, που χρονολογείται από τον 4^ο αι. μΧ.

Το λιμάνι ήταν γνωστό από τις ιστορικές αφηγήσεις, βρισκόταν σε μία από τις πρώτες συνοικίες που δημιουργήθηκαν στην Κων/λη και σήμερα έχει εισχωρήσει σε απόσταση περίπου 400 μέτρων από την ακτή. Η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως την προκυμαία, ξύλινους πασσάλους, καθώς και το σκελετό ενός βυζαντινού πλοίου. Στην ίδια περιοχή οι αρχαιολόγοι εντόπισαν και τμήμα από τα χαμένα τείχη του Μ. Κων/νου, τα πρώτα οχυρωματικά έργα μετά την ίδρυση της Πόλης και τη μεταφορά εκεί της ρωμαϊκής πρωτεύουσας. Τα τείχη του Μ. Κων/νου καταστράφηκαν στη συνέχεια, κυρίως από το σεισμό στις αρχές του 5^ου αιώνα. Ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β’ οχύρωσε εκ νέου την Πόλη και τα τείχη αυτά είναι που συναντά ακόμα και σήμερα ο επισκέπτης της πάλαι ποτέ βασιλεύουσας. Στο επίπεδο πάνω από τα τείχη του Μ. Κων/νου, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν ερείπια από τα Θεοδοσιανά τείχη και πιο πάνω ίχνη οθωμανικών κατασκευών.